Blog · blog

Zelfvertrouwen bij kinderen: durven zijn wie je bent, ook als anderen iets anders doen

Door Onne Kierkels · 11 min lezen

Concept

Je dochter lacht mee om een grapje dat ze eigenlijk helemaal niet leuk vindt. Je zoon trekt toch die veel te warme jas aan, omdat alle andere kinderen er ook een dragen. Of je kind zegt dat het iets leuk vindt, terwijl je aan alles merkt dat het eigenlijk anders voelt.

Als ouder herken je misschien wel zulke momenten. Je ziet dat je kind graag bij de groep wil horen en daarvoor soms zijn eigen gevoel opzijzet.

Dat is heel begrijpelijk. Kinderen willen graag vrienden maken, samen spelen en geaccepteerd worden. Maar hoe help je jouw kind om zichzelf te blijven, ook wanneer anderen iets anders vinden of doen?

Zelfvertrouwen bij kinderen groeit wanneer ze ontdekken dat hun eigen gevoelens, gedachten en keuzes ertoe doen. En juist daar kun je als ouder, met kleine momenten van aandacht en begrip, veel in betekenen.

Waarom passen kinderen zich aan anderen aan?

Erbij horen is belangrijk voor kinderen. Ze willen graag samen spelen, vriendjes maken en onderdeel zijn van de groep. Dat geeft een gevoel van verbondenheid en veiligheid.

Al op jonge leeftijd ontdekken kinderen dat anderen invloed hebben op hun gedrag. Ze zien wat vriendjes doen, luisteren naar wat klasgenoten zeggen en merken hoe anderen reageren wanneer ze meedoen of juist iets anders kiezen.

Soms betekent dit dat een kind iets doet wat eigenlijk niet goed voelt. Niet omdat het zijn eigen mening niet heeft, maar omdat het bang is om buiten de groep te vallen.

Dat begint vaak al bij jonge kinderen. Onderzoek laat zien dat zelfs kleuters van ongeveer vier jaar hun antwoord soms aanpassen aan dat van andere kinderen, terwijl ze zelf iets anders denken.

Op zichzelf is aanpassen helemaal niet verkeerd. Het hoort bij samenleven, rekening houden met anderen en vriendschappen opbouwen. Maar wanneer een kind voortdurend zijn eigen gevoelens en wensen opzijzet, kan het steeds moeilijker worden om voor zichzelf op te komen.

Wat doet groepsdruk met het zelfvertrouwen van je kind?

Stel je voor dat je kind op school ziet hoe een klasgenoot wordt uitgelachen. Eigenlijk vindt je kind het helemaal niet grappig, maar toch lacht het mee. Want wat gebeurt er als het niet meelacht?

Misschien zeggen de anderen dan dat het flauw is. Misschien wordt je kind zelf het volgende mikpunt van een grapje.

Voor een kind kan zo’n klein moment best ingewikkeld zijn. Het wil vriendelijk zijn en niemand kwetsen, maar tegelijkertijd wil het ook graag bij de groep blijven horen.

Wanneer dit vaker gebeurt, kan een kind eraan wennen om vooral te kijken naar wat anderen willen. Het eigen gevoel raakt daardoor soms steeds meer op de achtergrond.

Een gezond zelfvertrouwen helpt kinderen om te voelen wat bij hen past, hun mening te geven en grenzen aan te geven. Dat betekent niet dat ze altijd sterk of stoer moeten zijn. Ook twijfelen, onzeker zijn en soms met de groep meegaan horen bij het opgroeien.

Het gaat erom dat je kind leert dat het zichzelf mag zijn, zelfs wanneer anderen anders denken.

Hoe herken je dat je kind zich te veel aanpast?

Niet ieder kind vertelt uit zichzelf wat er op school of tijdens het spelen gebeurt. Sommige kinderen komen vrolijk thuis, terwijl ze gedurende de dag toch met lastige gevoelens hebben rondgelopen.

Misschien herken je een van deze situaties:

  • Je kind lacht mee wanneer iemand wordt geplaagd, terwijl het dat eigenlijk vervelend vindt.
  • Je kind doet mee aan een spel waar het helemaal geen zin in heeft.
  • Je kind durft geen nee te zeggen, omdat het bang is dat vriendjes boos worden.
  • Je kind verandert regelmatig van mening wanneer anderen iets anders vinden.
  • Je kind vertelt thuis dat iets niet leuk was, terwijl het op school gewoon heeft meegedaan.

Soms komen de gevoelens die daarbij horen pas later naar boven. Bijvoorbeeld wanneer je kind ’s avonds in bed ligt en ineens verdrietig wordt, of vertelt dat het zich die dag helemaal niet prettig voelde.

Dat hoeft niet direct te betekenen dat je kind weinig zelfvertrouwen heeft. Kinderen leren immers nog hoe ze met vriendschappen, verwachtingen en groepsdruk kunnen omgaan.

Maar zulke momenten kunnen wel een mooie aanleiding zijn om samen te ontdekken wat je kind werkelijk voelt en nodig heeft.

Hoe kun je het zelfvertrouwen van je kind vergroten?

Zelfvertrouwen ontstaat niet doordat je vaak genoeg tegen je kind zegt dat het sterk, stoer of bijzonder is.

Het groeit vooral wanneer kinderen ervaren dat ze mogen zijn wie ze zijn. Dat hun mening telt, dat ze fouten mogen maken en dat ze ook geliefd zijn wanneer ze iets anders kiezen dan anderen.

Daar kun je als ouder iedere dag aan bijdragen.

1. Geef ruimte aan het gevoel van je kind

Wanneer je merkt dat je kind ergens mee zit, hoef je niet meteen te vragen waarom het iets heeft gedaan.

Probeer eerst rustig te luisteren.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

“Ik zag dat je net meelachte, maar volgens mij vond je het eigenlijk niet zo leuk.”

Of:

“Het leek alsof je liever iets anders wilde doen. Klopt dat?”

Zo nodig je jouw kind uit om te vertellen, zonder dat het zich hoeft te verdedigen.

Soms komt er meteen een verhaal. Soms haalt je kind alleen de schouders op. Ook dat is prima. Het belangrijkste is dat je laat merken dat er ruimte is voor wat je kind voelt.

2. Laat zien dat nee zeggen ook mag

Voor veel kinderen is nee zeggen best spannend. Zeker wanneer ze bang zijn dat een vriendje teleurgesteld of boos wordt.

Toch is nee zeggen een belangrijke vaardigheid. Het helpt kinderen om hun eigen grenzen te herkennen en duidelijk te maken.

Je kunt hiermee thuis oefenen door je kind kleine keuzes te laten maken.

“Wil je vandaag buiten spelen of liever binnen iets doen?”

“Vind jij dit spel leuk, of wil je iets anders proberen?”

Laat je kind ervaren dat een andere mening hebben helemaal niet erg is.

En misschien nog wel belangrijker: laat zien dat je zelf ook vriendelijk nee kunt zeggen, zonder boos te worden of je schuldig te voelen.

3. Geef complimenten over moed en eigen keuzes

Natuurlijk is het fijn om te horen dat je ergens goed in bent. Maar zelfvertrouwen groeit ook wanneer kinderen merken dat hun inzet, keuzes en moed worden gezien.

Zeg bijvoorbeeld:

“Wat knap dat je vertelde wat jij ervan vond.”

“Ik zag dat je het spannend vond, maar je hebt het toch geprobeerd.”

“Je koos vandaag iets wat jij leuk vond, ook al deden de anderen iets anders.”

Daarmee laat je zien dat het niet altijd gaat om winnen, gelijk krijgen of alles goed doen.

Soms is jezelf durven zijn al een hele overwinning.

4. Maak van fouten iets waar je van mag leren

Kinderen die bang zijn om fouten te maken, kunnen extra gevoelig zijn voor wat anderen van hen vinden.

Daarom helpt het wanneer je thuis laat zien dat fouten erbij horen.

Vertel bijvoorbeeld eens over iets wat bij jou niet goed ging. Misschien maakte je een vergissing, zei je iets onhandigs of vond je het moeilijk om ergens voor uit te komen.

Door zulke ervaringen te delen, ontdekt je kind dat niemand alles perfect doet.

En dat je nog steeds helemaal goed bent zoals je bent, ook wanneer iets een keer niet lukt.

5. Neem samen een rustig moment

Sommige gesprekken ontstaan vanzelf. In de auto, tijdens een wandeling of wanneer je samen iets aan het doen bent.

Ook voor het slapengaan is er vaak ruimte voor verhalen die overdag nog niet verteld werden.

Wanneer alle drukte voorbij is en je kind lekker onder de dekens ligt, komen soms ineens de kleine en grote gebeurtenissen van de dag naar boven.

Je hoeft daar geen uitgebreid gesprek van te maken. Soms is een eenvoudige vraag al voldoende:

“Was er vandaag iets wat je eigenlijk niet wilde, maar toch hebt gedaan?”

Luister naar het antwoord en laat je kind zelf vertellen.

Misschien ontdek je samen dat het helemaal niet erg is om af en toe iets anders te willen dan de rest.

Hoe verhalen en meditaties kinderen kunnen helpen

Niet ieder kind vindt het gemakkelijk om over zijn gevoelens te praten. Soms weten kinderen zelf nog niet precies waarom ze verdrietig, boos of onzeker zijn.

Een verhaal kan dan een fijne ingang zijn.

Wanneer een personage iets spannends meemaakt, buitengesloten wordt of een moeilijke keuze moet maken, herkennen kinderen daar soms iets van zichzelf in.

Ze kunnen zich afvragen wat zij zouden doen. Of ontdekken dat ze niet de enige zijn die bepaalde gevoelens hebben.

In het nieuwste voorleesboek Sleepy Fox en de nieuwe beleeft Sleepy, een nieuwsgierige en gevoelige vos, allerlei bijzondere avonturen. Onderweg ontmoet hij andere dieren, overwint hij angsten en leert hij steeds meer over zijn eigen gevoelens.

Soms voelt Sleepy zich moedig en sterk. Op andere momenten is hij onzeker, boos of bang. Net zoals kinderen dat kunnen zijn.

De vragen na ieder hoofdstuk helpen om samen stil te staan bij wat Sleepy meemaakt. Zo ontstaat er op een natuurlijke manier ruimte voor gesprekken over gevoelens, vriendschap, moed en zelfvertrouwen.

Ook een kindermeditatie kan daarbij ondersteuning bieden.

Een meditatie geeft je kind een rustig moment om even niets te hoeven. Om te luisteren, te ontspannen en aandacht te hebben voor wat er vanbinnen gebeurt.

Een meditatie neemt onzekerheid of groepsdruk niet zomaar weg, maar kan kinderen wel helpen om tot rust te komen en hun gevoelens beter te leren herkennen.

En soms is juist die rust nodig om weer te voelen wat je zelf wilt.

Je kind hoeft niet altijd sterk te zijn

Misschien is dit wel het mooiste wat je jouw kind kunt meegeven: je hoeft niet altijd stoer, dapper of zeker van jezelf te zijn.

Ook wanneer je twijfelt, bang bent of liever met anderen meedoet, ben je goed zoals je bent.

Zelfvertrouwen betekent niet dat je nooit meer onzeker bent. Het betekent dat je steeds beter leert vertrouwen op jezelf, ook op momenten dat iets spannend is.

En dat leer je niet in één dag.

Het groeit tijdens kleine gebeurtenissen. Wanneer je kind een keer nee durft te zeggen. Wanneer het voor een vriendje opkomt. Wanneer het iets probeert wat het spannend vindt. Of wanneer het thuis eerlijk durft te vertellen dat iets niet fijn voelde.

Als ouder hoef je niet iedere moeilijke situatie op te lossen. Soms is luisteren, begrijpen en er gewoon zijn al ontzettend waardevol.

Een klein moment van vertrouwen voor het slapengaan

Wil je jouw kind helpen om met een fijn en vertrouwd gevoel de dag af te sluiten?

Maak dan van het slapengaan een rustig moment samen. Praat nog even over de dag, lees een verhaal voor of luister naar een fijne meditatie.

Op het webplatform van Meditaties voor Kinderen vind je slaapmeditaties, meditatieverhalen, positieve affirmaties en ontspanningsoefeningen voor kinderen.

Ze helpen om de drukte van de dag los te laten en bieden een fijn moment van aandacht, rust en verbinding.

Want ieder kind mag ontdekken:

Ik mag mezelf zijn. Mijn gevoel telt. En ik ben goed zoals ik ben.

Heb jij weleens gemerkt dat jouw kind zich aanpaste aan anderen, terwijl het eigenlijk iets anders wilde? Deel gerust jouw ervaring. Misschien help je daarmee ook andere ouders.

Veelgestelde vragen over zelfvertrouwen bij kinderen

Hoe kan ik het zelfvertrouwen van mijn kind vergroten?

Je kunt het zelfvertrouwen van je kind versterken door aandachtig te luisteren, ruimte te geven aan gevoelens en je kind zelf keuzes te laten maken. Geef complimenten over inzet en moed, en laat merken dat fouten maken bij leren hoort. Zo ontdekt je kind stap voor stap dat het op zichzelf mag vertrouwen.

Waarom past mijn kind zich steeds aan anderen aan?

Kinderen passen zich vaak aan omdat ze graag bij de groep willen horen. Ze willen vrienden maken en voorkomen dat ze worden buitengesloten. Dit hoort bij de sociale ontwikkeling. Wanneer je kind voortdurend zijn eigen wensen en gevoelens opzijzet, kan het helpen om samen te oefenen met grenzen aangeven en eigen keuzes maken.

Hoe herken ik onzekerheid bij mijn kind?

Een onzeker kind kan moeite hebben met keuzes maken, regelmatig bevestiging vragen of bang zijn om fouten te maken. Ook kan het zich sterk richten op wat andere kinderen vinden. Deze signalen betekenen niet automatisch dat je kind weinig zelfvertrouwen heeft. Kijk vooral naar hoe je kind zich over langere tijd voelt en gedraagt.

Hoe leer ik mijn kind omgaan met groepsdruk?

Praat samen over herkenbare situaties, zonder je kind te veroordelen. Oefen bijvoorbeeld met vriendelijk nee zeggen of vertellen wat je zelf graag wilt. Laat zien dat je een andere mening kunt hebben en toch vrienden kunt blijven. Kleine succeservaringen helpen kinderen om steeds meer op hun eigen gevoel te vertrouwen.

Vanaf welke leeftijd ervaren kinderen groepsdruk?

Groepsdruk kan al bij kleuters voorkomen. Onderzoek laat zien dat kinderen rond vier jaar soms meegaan met de mening van een groep, ook wanneer ze zelf iets anders denken. Tijdens de basisschooljaren worden vriendschappen en de mening van leeftijdsgenoten vaak steeds belangrijker.

Kunnen meditaties helpen bij onzekerheid en zelfvertrouwen?

Kindermeditaties kunnen kinderen helpen ontspannen, aandacht te geven aan hun gevoelens en tot rust te komen. Positieve affirmaties en meditatieverhalen kunnen daarnaast aanleiding geven om samen over moed, onzekerheid en zelfvertrouwen te praten. Meditatie is een ondersteunend hulpmiddel en geen vervanging voor extra begeleiding wanneer een kind langdurig last heeft van angst of onzekerheid.

← Alle artikelen